Archiwa kategorii: Podstawy obsługi komputera

Jak usunąć prywatne dane z komputera?

Często chcemy pozbyć się swoich danych z komputera gdy się z nim żegnamy i oddajemy w inne ręce. Stos dokumentów, zdjęć, haseł oraz historii odwiedzanych stron to niezły kąsek dla nieprzyjaciela. Miejmy także świadomość, że nawet nasz przyjaciel korzystając z naszego komputera może nieświadomie podać na tacy hakerom nasze dane bo np. nie aktualizuje systemu i nie korzysta z programów antywirusowych.

Po pierwsze, skopiujmy swoje dane. Zapiszmy hasła i loginy do skrzynek email, Skype’a Facebook’a, itd. Często korzystamy latami z jakiegoś konta i logujemy się automatycznie a potem okazuje się, że nie możemy skorzystać np. z Skype’a bo potrzebny jest „jakiś” login i hasło.

Jeśli wszystko już zgraliśmy na sprawdzony nośnik i jesteśmy pewni, że już nic nam nie będzie potrzebne z danego komputera to możemy przystąpić do czyszczenia dysku twardego. Można tego dokonać na wiele sposobów. Wszystko zależy jak ważne dane znajdują się na dysku. Podzielmy je na 3 poziomy ważności:

  • mniej ważne dane
  • ważne dane
  • MEGA ważne dane

Gdy na dysku mamy MEGA ważne dane

Jeśli na dysku były np. dane strategiczne firmy, loginy, hasła, dane biznesowe, kompromitujące zdjęcia lub inne bardzo ważne dane oznaczone przez nas statusem X-Files 😉 których ujawnienie skutkowałoby tym, że moglibyśmy dostać dożywocie, to najlepszym i najprostszym rozwiązaniem jest wymontowanie dysku twardego i fizyczne jego uszkodzenie. Może to i kosztowne biorąc pod uwagę, że z danymi stracimy także dysk ale gwarantuje nam w 99,99% usunięcie danych. Oczywiście trzeba wiedzieć jak zniszczyć dysk twardy.

dysk twardy zniszczony

Gdy na dysku mamy ważne dane

Ważne dane to np.: hasła loginy, dokumenty, zdjęcia, bazy danych. Nie warto ich upubliczniać, więc lepiej dokonać formatowania dysku twardego. I wielokrotnego zapisu innymi danymi na dysku. Zwykły „format C:” niestety nie sprawi, że nasze dane znikną, one nadal będą. I nawet domowymi sposobami będzie można je odzyskać. Nawet proste programy do skanowania i odzyskiwania danych zapewne coś znajdą i pozwolą na odczyt informacji.

Gdy na dysku mamy mniej ważne dane

1. Należałoby wystartować laptopa w trybie recovery i dokonać reinstalacji systemu – oczywiście jeśli na laptopie jest partycja recovery. Każdy producent ma inne klawisze (skróty) do uruchomienia w takim trybie. Wtedy trzeba wybrać odpowiednią opcję reinstalacji, są pewnie też opcje gdzie dane zostają a są takie gdzie są usuwane albo część pozostaje (np. na partycji d). Wszystko zależy od producenta i wersji laptopa.

2. Należy zainstalować od nowa czystego windowsa odpowiedniego do Twojej licencji. Np. za pomocą płyty DVD albo pendrive’a z instalacją windowsa.

3. Można też utworzyć nowego użytkownika a usunąć starego, potem mozolnie przejrzeć dysk czy coś nie zostało – ale zajmuje to dużo czasu i tylko wprawne oko wychwyci istotne pliki pochowane w folderach windowsa.

Nadpisywanie danych

Istnieją także narzędzia, które służą do nadpisywania danych. Przykładem takiego oprogramowania jest „Narzędzie usuwania danych” dostępne razem z antywirusem Kaspersky.

kaspersky trwałe usuwanie danych standard

Powyższe metody przedstawiają jak najprościej usunąć ślady po ważnych dla nas danych, pamiętajmy o śladach pozostawionych także na serwerach (email, chmura), nośnikach danych, smartfonach itd.

Jak nie pobierać „przy okazji” dodatkowych programów

Gdy wyszukujemy w internecie jakiegoś programu natrafiamy na przeróżne portale udostępniające je niby za darmo. Warto pamiętać, że w internecie nic z darmo nie ma. Oprócz reklam wyświetlanych na tego typu stronach ich właściciele zarabiają także na doklejaniu przy pobieraniu wybranego przez nas programu innego oprogramowania, które dodatkowo zainstaluje nam się na komputerze. Często dodatek jest narzucony przez producenta programu.

Gdy będziemy instalować dużo programów (np. na nowy komputer) i nie zwrócimy uwagi na to, że coś się instaluje dodatkowo to możemy nazbierać naprawdę dużo „śmieciowych” i niechcianych programów, które będą zajmowały miejsce na dysku komputera no i co gorsze spowalniały jego pracę. Mogą także nas po prostu denerwować np.: sugerując jakieś działanie lub wyskakując wtedy gdy nie mamy na to ochoty.

Często klienci przynoszą mi nowy „zamulony” komputer (zazwyczaj jest to kilkumiesięczny laptop), który jest pełen takiego dodatkowego niechcianego oprogramowania. Takich przykładów można wymieniać wiele. Dodatki instalują się nawet podczas automatycznych aktualizacji wtyczek Java czy Flash potrzebnych do prawidłowej obsługi i wyświetlania stron internetowych. Producenci oprogramowania wykorzystują nieuwagę użytkownika lub brak znajomości języka angielskiego i wciskają nam niby gratis same problemy.

Jak się ustrzec przed takim niepotrzebnym bałaganem na naszym komputerze? Rozwiązanie jest niby proste, należy czytać wszystko uważnie i kontrolować każde kliknięcie „dalej” podczas instalacji czegokolwiek na komputerze. Poniżej kilka popularnych przykładów wciskania dodatków.

Java + Amazon

Przykład bezpłatnego pobierania oprogramowania Java, z którym spotkał się chyba każdy. Podczas instalacji Javy pojawia się informacja z opcjonalną ofertą „Amazon Assistant” czyli asystenta sklepu internetowego Amazon. Gdy pozostawimy nieodhaczone trzy ptaszki to gratis otrzymamy trochę śmieci, które zapewne mają śledzić nasze poczynania w sieci i sugerować zakupy. Zgadzamy się na zmianę strony startowej w przeglądarkach na stronę Amazon oraz na ustawienie domyślnej wyszukiwarki na wyszukiwarkę sklepu Amazon.

Dodatkowo instalujemy asystenta, wyszukiwarkę oraz stronę startową sklepu Amazon.

Pamiętajmy aby odznaczyć te trzy pola:

  1. Install Amazon Assistant
  2. Make Amazon Web Search my homepage
  3. Make Amazon Web Search my default search

 Flash Player + (McAfee i Intel)

Inny bardzo popularny przykład to instalacja wtyczki Adobe Flash Player wymaganej do prawidłowego działania stron internetowych, z którą otrzymujemy bezpłatne narzędzie McAfee Security Scan Plus oraz True Key od Intela.

Podczas instalacji Adobe Flash Player instalujemy domyślnie skaner McAfee oraz menadżer haseł Intel

Domyślnie oczywiście jest zaznaczona oferta opcjonalna, dlatego pamiętajmy aby odznaczyć te dwa pola, chyba, że faktycznie chcemy być szczęśliwym posiadaczem tych programów. Zatem pamiętajmy odhaczyć:

  1. Tak, zainstaluj bezpłatne narzędzie McAfee Security Scan Plus
  2. Tak, zainstaluj True Key™ by Intel Security, aby nie trzeba było używać haseł.

Dobre programy z dodatkami

Wiele osób pobiera programy z portalu dobreprogramy.pl u tutaj także możemy załapać coś dodatkowo gdy nie będziemy ostrożni.  W przypadku tego portalu program Photoscape jest pobierany za pomocą tzw.  asystenta pobierania. Niestety został on stworzony do tego aby asystując instalował dodatkowe programy.

Tym razem jest to programik Browser Security, który ma chronić przed złośliwym oprogramowaniem. Naprawdę nie ma sensu instalować dodatkowo tego typu oprogramowania, zwłaszcza gdy mamy już zainstalowany jakiś pakiet internet security.

Zauważmy, że przycisk „Zgadzam się” jest na zielono i intuicyjnie z prawej strony aby użytkownik kliknął domyślnie kończąc instalację. Moim zdaniem tego typu działania powinny być w internecie zabronione, gdyż jest to wprowadzanie w błąd, na zasadzie: zielone światło oznacza jedź dalej. W naszym przypadku jedziemy dalej ale z dodatkowym bagażem. Sformułowanie „Nie zgadzam się” na szarym przycisku sugeruje, że nie zgadzamy się na instalację programu, który chcemy instalować a nie jakiegoś dodatku.

To tylko kilka przykładów, bądźcie czujni na każdym kroku.

Nowy laptop i co dalej?

laptop-154091_1280
Nowy zakup – nowy problem

Sytuacja jaką każdy posiadacz laptopa musi przeżyć. Kupujemy nowy laptop (ewentualnie używany) i zabieramy się za korzystanie z jego dobrodziejstw. Jeśli na naszym laptopie jest zainstalowany system operacyjny, z którym mieliśmy już wcześniej do czynienia to czujemy się swobodnie i instalujemy programy, które są nam potrzebne do pracy. Zazwyczaj pierwsze co jest instalowane to przeglądarka internetowa, komunikator, program do zdjęć, sterowniki do telefonu czy aparatu fotograficznego. Zapominamy niestety często, że nowe laptopy trzeba zaraz po zakupie spersonalizować do naszych konkretnych potrzeb, czyli zachowań do jakich przywykliśmy, np. choćby zamykanie pokrywy laptopa (domyślnie włączy się tryb uśpienia) albo działanie na baterii (domyślnie komputer spowolni swoją prace). To wszystko ma wpływ na nasz komfort obsługi komputera oraz na żywotność jego podzespołów.

Kopia zapasowa systemu

hard-drive-656122_1920

Tak naprawdę zaraz po pierwszym odpaleniu laptopa i jego podstawowej konfiguracji powinniśmy zrobić kopię zapasową systemu, w przypadku systemu Windows 8 i 10 jest to wręcz obowiązkowe. Dopiero po utworzeniu kopii zapasowej systemu na nośniku zewnętrznym powinniśmy zabrać się za instalowanie reszty programów. Taka a nie inna kolejność ma znaczenie gdyż chcąc zainstalować jakieś oprogramowanie możemy przez nie uwagę zainstalować wirusa, który uszkodzi nam system a my nie będziemy mogli go zainstalować ponownie no bo z czego? Niby większość fabrycznie nowych laptopów zakupionych jest z jakimś programem antywirusowym, który chroni nas przez jakiś krótki okres testowy, więc może aż tak czarnego scenariusza w naszym przypadku nie będzie ale lepiej dmuchać na zimne

Prywatność czy inwigilacja

Pamiętajmy, że systemy Windows 8 i 10 to wyjątkowo ciekawskie systemy, zbierają o nas wszelkie informacje, zachowania, lokalizacje i inne dane w celu tzw.: polepszenia jakości świadczonych usług 🙂 Czyli ogólnie po to aby widzieć co będziemy chcieli kupić za jakiś czas i w jaki sposób najlepiej przedstawić nam reklamę tego czegoś. Ustawienia te możemy zmienić przed pierwszym korzystaniem z komputera.

ustawienia-prywatnosci-windows-10

Przykładowe ustawienia prywatności w Windows 10

Niestety wiele aplikacji czy programów wymaga pewnych praw, więc pamiętajmy, że im więcej wiedzą o nas tym wygodniej będzie działał nasz komputer. Jeśli chcecie wiedzieć więcej na temat personalizacji reklam w systemach Windows to podaję kilka źródeł, które pozwolą zrozumieć zasadę ich działania, oraz wytłumaczyć jakie i po co są gromadzone o nas dane.

Zasady zachowania i poufności Microsoft
https://privacy.microsoft.com/pl-pl/privacystatement/

Najczęstsze pytania na temat reklam behawioralnych
http://www.youronlinechoices.com/pl/najczestsze-pytania#4

Spersonalizowanie reklam w Microsoft
http://choice.microsoft.com/pl-PL/opt-out


…. już wkrótce temat zostanie dokończony

Prawy przycisk myszy na klawiaturze

Czasem przytrafić się może, że korzystamy z komputera bez myszki czy touchpada. Czyli poruszamy się tylko klawiaturą. Większość operacji powinno nam się udać wykonać żmudnym wciskaniem strzałek, enter czy tabulatora.

Zdecydowanie może nam zabraknąć funkcji z jakich korzystamy podczas przyciskania prawego przycisku myszy. Np. aby skopiować plik musimy wybrać opcję kopiuj (tutaj można skorzystać z skrótu klawiszowego ctrl+c) ale możemy to samo wybrać z listy na której na samym końcu kryją się właściwości.

skrót klawiszowy zamiast prawego przycisku myszy

W przypadku myszki aby sprawdzić właściwości pliku na pulpicie każdy z Was wykona to błyskawicznie. Ale czy wiecie jak wykonać to bez myszki?

Należy użyć skrótu klawiszowego SHIFT+F10 oczywiście wcześniej podświetlając plik/folder.

Przypomnę jeszcze inne skróty klawiszowe, które mogą przyspieszyć pracę na komputerze:

ctrl+c  KOPIUJ

ctrl+p WKLEJ

ctrl+x WYTNIJ

ctrl+z COFNIJ

ctrl+y POWTÓRZ

TAB  PORUSZANIE SIĘ POMIĘDZY OKNAMI

alt+TAB PRZEŁĄCZANIE OKIEN

Skróty te działają we wszystkich wersjach Windows